berbo

SYKKELTUR BERLIN-BØHMEN (2001)

(Terje Melheim)

Ein sykkeltur i Tyskland er ei fin oppleving. Det er mykje å sjå på, fint og variert landskap og mykje kultur i form av borger, slott, kyrkjer, kloster og byar. Avstandane er små samanlikna med Noreg, og det er ikkje langt mellom butikkar, vertshus og stader å overnatta. Det er på ingen måte slik at det landet berre er motorvegar og bilar. Tyskarane har gjort mykje meir for å leggja til rette for tursykling enn det vi gjer i Noreg. I Tyskland er det mange merka sykkelruter. Syklistar på sykkelveg har ein mykje høgare status i trafikken enn hos oss. I Tyskland treng ikkje syklistar å sykla lange omvegar fordi det er best for bilistane. Einvegskøyrde vegar er ofte merka med skilt som syner at ein kan sykla mot køyreretninga for bilane.

Fordi eg har lagt ved så mange foto, kan det vera at forteljinga hadde teke lang tid å lasta ned. Derfor har eg delt forteljinga i to delar. 5. 6. og 7. kapittel finn du i del 2 .

Sykkelforteljinga finst i ein tysk versjon. Om du heller vil lesa på tysk, klikk her


*Første kapittel* *som fortel om korleis vi fekk syklane med på fly og S-bane, slik at vi kunne starta sykkelturen vår i Königs Wusterhausen, sør-aust for Berlin.*


Sommaren 2001 hadde Turid og eg ein flott sykkeltur i Søraust-Tyskland, i dei delane av Tyskland som vert kalla "neue Bundesländer". Vi tok fly frå Bergen til Berlin. Syklane hadde vi pakka i sykkelesker. Det gjekk veldig greit å få sykkeleskene med seg som bagasje. Vi sette dei på bagasjebandet, og neste gong vi såg dei, var på bagasjebandet på Tegel flyplassen i Berlin. Noko komplisert var det at flyet gjekk frå Flesland flyplass ved Bergen så tidleg som 6.40 om morgonen. Dagen før reiste vi i bil til flyplassen, lasta ut all bagasjen, inkludert sykkeleskene. Turid reiste attende til byen med bilen sin og tok buss attende. Så slo vi opp telt ikkje så langt frå terminalbygningen. Neste morgon ringde klokka i god tid, og sidan vi hadde slått opp teltet nær ein parkeringsplass, fann vi lett ei bagasjetralle, som vi frakta all bagasjen på inn i terminalbygningen. Då vi hadde fått sykkeleskene på flyplassen i Berlin, måtte eg skru syklane saman att. Det var mykje stress så varmt som det var. Eg hadde rekna med at det skulle vera lett å gå med eskene, kvilande på pedalen, fram til privatbustaden der vi skulle bu. Det viste seg at det ikkje var så lett å balansera dei store eskene på syklane som var godt lasta med all turbagasjen. Eg ba Turid venta på flyplassen med eskene medan eg sykla dit vi skulle bu. Eg sykla attende til flyplassen etter at eg hadde lagt frå meg bagasjen. Med lite bagasje på syklane var det betre å balansera sykkeleskene på syklane. Men det tok lang tid å gå, for det var mykje lenger enn eg hadde trudd. Ut frå eit gamalt Berlin-kart hadde eg rekna ut 3 km. Det viste seg at det var 6 km. Vi innsåg at vi måtte ordna transporten av sykkeleskene på ein betre måte når vi skulle reisa heim att. I det strålande og flotte sommarveret neste dag skulle vi oppdaga Berlin frå sykkel. Det var lett å ta seg fram, for langs alle hovudgater var det sykkelvegar. Ut frå gamal vane la eg sykkelturen på sidegater, men det viste seg at der var det var meir pågåande biltrafikk. Sykkelvegnettet er mykje betre utbygd i Vest-Berlin enn i Aust-Berlin. Berlin er ein stor by med ikkje berre hus og bygningar. Vest for byen ligg skogsområdet Grunewald, som var svært idyllisk å sykla gjennom. Vegane i Grunewald førde oss fram til Glienickerbrücke, kjend for utveksling av spionar under den kalde krigen. På vestsida av brua ligg Potsdam og på austsida Vest-Berlin. Litt komisk i grunnen at geografiske og politiske retningar ikkje samsvarar med kvarandre. Vest låg i aust og aust låg i vest. I Potsdam vitja vi slott Sanssouci og det flotte hageanlegget som høyrer til dei preussiske kongeslotta. Dei neste dagane i Berlin bruka vi ikkje syklar, for vi ville ikkje la dei stå på gata medan vi var på museum og i andre bygningar med utstillingar. Då vi hadde vore i Berlin i 5 dagar, skulle sykkelturen ta til. Det var forresten den heilt rette dagen å starta sykkelturen på. Dagen før hadde det vore eit utriveleg regnver heile dagen. Ut av Berlin reiste vi med tog til Königs Wusterhausen i søraust. Å ta med sykkel på S-banen i Berlin, er veldig enkelt. Utanom tida for arbeidsreiser om morgon og kveld er det godt med plass i dei lange toga, som er populære blant syklistar som vil raskt fram til landlege område for sykkelturar. På toget måtte vi betala ein vaksenbillett for kvar sykkel, og det er litt dyrt.


	Sykkelruta vår frå Berlin, langs elvane Spree, Neiße, Kirnitzsch, Elbe, Lössnitz. Flöha, Zschopau, Mulde, Elbe, Havel og attende til Berlin.


*Andre kapittel* *der du kan lesa om korleis vi tek oss fram på tyske sykkelvegar. Vi opplever og ymse aktivitetar på kanalar. I Spreewald støyter vi på eit innfødd språk, som ikkje er tysk.*


Frå tidlegare sykkelturar i det gamle DDR var vi livredde for å koma ut på vegar med grov gatestein, eller Kopfstein, som tyskarane kallar det. Det første vi møtte då vi kom ut frå stasjonen i Königs Wusterhausen, var - ja nettopp - Kopfstein. Vi oppdaga snart at dei ti åra etter die Wende hadde ført til betring i vegstrukturen, til og med for syklistar. Vi kom snart fram til sykkelveg med godt dekke. Karta vi bruka på sykkelturen, er ADFC-Radtourenkarte i målestokk 1:150 000. ADFC (Allgemeiner Deutscher Fahrrad-Club) er den største tyske sykkelorganisasjonen. Med kartet fann eg fram til ein veg som var spesialt merka som sykkelveg, med lite biltrafikk og med godt dekke for sykling. Det var ei lette når vi kunne finna små skilt langs ruta, slik at vi visste at vi var på rett veg. Spreeradweg, som vi skulle følgja for eit par dagar, kom vi inn på etter 40-50 km. Nett der ved brua som fører over elva Spree i landsbyen Schlepzig, såg vi den første kanalbåten, ein lang og låg flatbotna båt. Før har nok kanalbåtane vore bruka til å frakta varer, men no vert dei bruka til å transportera turistar som vil oppleva Spreewald på ein spesiell måte. Lokale båteigarar stakar turistane fram medan dei fortel underhaldande historier frå Spreewald. Spreewald er eit myrområde, og dreneringskanalane har vore gode transportårer i tidlegare tider. No skaffar kanalane og kanalbåtane inntekter frå turistane. Før vi kom fram til Spreewald, ville vi ta oss mat ved ein annan kanal. Kan henda kom det båtar forbi som vi kunne sjå på medan vi åt. Medan tevatnet heldt på å koka opp på spritapparatet, ropa Turid med eitt: "Ta plastposen, han held på å blåsa ut på kanalen!" Eg bøygde meg og strekte meg ut etter posen, men nett der var kanalkanten ujamn. Eg fekk overbalanse og hamna i det brune kanalvatnet. Der stod eg dyvåt, capsen heldt på å driva vekk og brillene låg på botnen av kanalen. Plastposen hadde eg fått tak i. Eg måtte symja ut etter capsen, men for å få tak i brillene måtte eg bøya meg så langt ned at vatnet gjekk over hovudet. I det grumesete vatnet var det ikkje lett å sjå kva som låg på botnen. Første gongen eg bøygde meg etter brillene, kom eg opp med ein pinn, andre gongen viste det seg at eg hadde fått fatt i eit skjell. Så freista eg for tredje gongen, og no hadde eg brillene i handa. I sola vart pengar, pass og klede turka. Sykkelturen vidare turka kleda heilt. Vi overnatta på campingplassen i Lübben. Om kvelden medan eg var ute og bada i ein kanal, og kanalar finst det over alt i Spreewald, høyrde eg nokre ungdomar som og bada eit stykke borte. Dei ropa ikkje på tysk til kvarandre, men på eit slavisk språk. I Spreewald har sorbisk, det opphavlege slaviske språket halde seg. I Lübben war det ingenting som tyda på at vi var i eit sorbisk område, alle gateskilt stod på tysk. I neste by vi kom til, i Lubbenau, var gateskilta både på tysk og sorbisk. Langs dreneringskanalar sykla vi på fredelege sykkelvegar, men det var så mange sykkelvegar at vi køyrde oss vill. Kartet vi hadde, var ikkje godt nok. Istadenfor Spreeradweg, som vi ville følgja, viste sykkelvegskilta til stader som vi ikkje visste kvar var. Det var ingen folk i nærleiken vi kunne spørja etter vegen. Vi sykla på måfå til vi møtte nokon, og dei var veldig hjelpsame med å forklara vegen for oss. Sidan vi heldt oss til små sidevegar på sykkelturen vår, var det ofte vi var i tvil om vi sykla rett, og vi måtte spørja folk. Alle folk vi spurde, var hyggjelege, og dei gav seg god tid til å forklara nøyaktig kvar vi skulle sykla. På ein koseleg sykkelveg langs elva Spree kom vi fram til byen Cottbus, der alle gateskilt synte seg å vera tospråklege. Utanfor byane, langs vegane står alle vegskilt både på tysk og sorbisk. Dermed kunne vi sjå korleis slaviske namn var endra til tysk. Staden Byhlegyhre verka veldig uforståeleg, men på sorbisk heiter det Bela Gora, altså "Kvitberg". Bela Woda var heilt fortyska. Den byen heiter Weißwasser. På sykkelturen budde vi i telt, vi tok inn på campingplassar. Over alt var det vertshus der vi kunne få oss middagsmat. Det å opna eit vertshus, er den mest praktiske måten å etablera arbeidsplassar på. I Aust-Tyskland er arbeidsløysa stor, og kan nokon få til sin eigen arbeidsplass, er det bra. Prisane i vertshusa var faktisk lågare i Søraust-Tyskland enn i meir "mondene" strok av landet. Nær Berlin kosta to store "Radler" (blanding av øl og sitronbrus) 11 DM. I Søraust-Tyskland var det vanleg å betala 7 DM. Middagsmat med drikke kom på 20 DM (ca. 90 nok) per person i sør-aust. Dei fleste dagane vi sykla, sykla vi på flate vegar, fordi vi ofte følgde sykkelvegar langs elvar. Dagleg sykkeldistanse kunne variera mellom 80 og 30 km.


Kanalbåt i Spreewald	Turid på sykkelveg i Spreewald	Tospråkleg skilt i Cottbus. Interessant er det sorbiske ordet for torg; wiki. Dette ordet for handelsplass finn ein att i siste delen av ei rekkje europeiske bynamn som: Coswig, Braunschweig, Winterswijk, Ipswich, Norwich m. fl. På norsk har ordet vik fått ei ny tyding, men opphavleg har vik vore ein handelsplass.


*Tredje kapittel* Her kan du lesa om sykkelturen vidare mot sør. Vi skiftar frå Spreeradweg til Neißeradweg og syklar langs grensa til Polen. Vi opplever den vakre byen Görlitz, og vi møter folk som vi snakkar mykje med. Ei natt overnattar vi eit kloster.

Hadde vi sykla på Spreeradweg, var vi redde for at vi hadde kome forbi store opne sår i landskapet der brunkol vert utvunne eller brunkol har vore utvunne. På Neißeradweg sykla vi tett langs elva Neiße, som er grense mot Polen. Vi var ikkje innom Polen, men vi var ikkje mange metrane frå polsk territorium. Frå Bad Muskau og sørover var Neißeradweg av god kvalitet med fin asfalt. Etter fem kilometer, i landsbyen Pechern var sykkelvegen vorten til ein rein sandveg. Vi hadde nok med å sjå på vegen og manøvrera syklane, og så mykje av landskapet såg vi ikkje. Eg syklar alltid først, og så ventar eg på Turid. Det gjorde eg no og, men ho kom ikkje, så eg sykla attende. Då kom ho gåande, fortvilt og sa at ho hadde dotte, og så var kjeda gått av krankhjulet. Ho hadde og oppdaga at den eine sykkelveska var borte. Eg måtte sykla attende og fann veska liggjande på sykkelvegen. I landsbyen Podrosche gav vi opp å bruka Neißeradweg, og vi sykla ut på ein hovudveg.

Vi heldt oss på hovudvegen då vi kom til Rothenburg, der vi sykla forbi ei jernbanevogn som var gjort om til restaurant. No må du ikkje tru at vi var i Rothenburg som ligg ved Romantische Straße. Også langt aust i Tyskland er det ein by som heiter Rothenburg. Kvar dag pleide vi å drikka ein Radler. Radler er ein veldig leskande drikk, halvparten pils og halvparten sitronbrus. Om radleren vert servert kald, smakar det veldig godt, og som namnet seier, er det den perfekte drikken for syklistar. I vertshuset, der vi drakk Radler, ville vertinna gjerna snakka og ville vita kvar vi kom frå og syntest det var imponerande at vi kom syklande heilt frå Noreg. Ho hadde sett mange diasføredrag om Noreg, for i Rothenburg er det ein politiskule, og mange av studentane derifrå hadde vore i Noreg, men i Noreg er alt så dyrt. Det dei gjorde, var å ta med seg diverse flasker Schnaps, og så selde dei flaskene til folk i Noreg. For pengane dei fekk, kunne dei leva ei heil veke i landet. Eg sa at det var rein overdriving, for om dei tente 200 kr på handelen, kunne dei ikkje leva ei veke for dei pengane. Eg måtte og seia at det var nokre merkelege framtidige politifolk som driv med vidaresal av utanlandsk brennevin og bryt norsk lov. I samtalen kom det fram kva yrke vi hadde, og vertinna frå Rothenburg sa at ho hadde vore lærar, men det er så lite motiverte elevar i skulen at ho ikkje ville undervisa meir. Dessutan innfører kultusministeriet alle slags nye ting som ikkje let seg gjennomføra. I skulen var det berre kaos og frustrasjon. No hadde ho betre arbeid. Ho og mannen eigde 3 vertshus, inkludert restaurantvogna som vi nettopp hadde sykla forbi.

Langs Neißeradweg kom vi til byen Görlitz med fleire vakre kyrkjer og imponderande opne plassar. I byane i det tidlegare DDR vert sentrale bygningar renoverte, sot vert vaska bort, og fasadane vert måla i klare fargar. Det er fint å sjå på. Problemet i dei nye Bundesländer er den store arbeidsløysa. Å renovera sjåverdige bygningar, slik at det kjem turistar, er ein måte å skapa arbeidsplassar på. Eg har og høyrt kritikk mot dei moderne fargane på gamle husfasadar, for det er dei som meiner at desse husa aldri har hatt så sterke fargar som dei har i vår glorifiserte turisttid.

Å byggja sykkelvegar og leggja til rette for sykkelturisme er og ei side av satsinga på turisme. Rett sør for Görlitz fann vi atter fram til ein velpreparert Neißeradweg. Langs vegen var det benkar og bord og til og med ei lita hytte som vi kunne søkja inn i om det skulle regna, for langs ein sykkelveg, som ikkje følgjer hovudvegen, er det ingen bussventeskur å setja seg inn i. På himmelen var det kome mørke skyer, så då vi skulle laga oss mat, sette vi oss inn i ei slik Schutzhütte. Etterpå vart det heldigvis ikkje noko av regnet.

Vi kunne ikkje sjå det frå sykkelvegen, men landskapet vest for oss var heilt øydelagt av eit stort dagbrot for brunkol. Eit stort varmekraftverk såg ikkje ut til å vera i drift. Dersom brunkolutvinninga var nedlagt, undra vi oss over kva folk i byen Hagenwerder lever av i dag. Vi konstaterte at byen var ein typisk arbeidarby knytta til brunkolutvinninga. Gatene bar preg av arbeidarmiljøet. Her var det gater i fullt DDR-spekter: Karl-Marx-Straße, Leninstraße, Karl-Liebknecht-Straße og Thomas-Müntzer-Straße. Om det er nokon av lesarane som ikkje kjenner Thomas Müntzer, så var det han som leia bondeopprøret mot godseigarane samstundes som Luther gjennomførde reformasjonen. Luther stod på så god fot med fyrstane at han ikkje ville ha noko med Thomas Müntzer å gjera, og han oppmoda alle om å slå ned dei opprørske bøndene.

Vi følgde framleis Neißeradweg - very nice. Med eitt stod vi framfor eit imponderande klosteranlegg i prangande barokk. Murverket var måla i sterke mørkeraude fargar. Raudfargen er eit kjenneteikn på sistensienserordenen. Kloster Marienthal vart skipa på 12-hundretalet. Kloster i Aust-Tyskland var den tyske keisaren interessert i. Dei slaviske folkeslaga vart ikkje berre vunne for kristendomen, men dei vart og vunne for den tyske keisaren og for tysk språk og kultur. Etter andre verdskrigen mista klosteret nesten alle landeigedomane sine, for dei låg på andre sida av elva, altså i Polen. I dag driv kloster Marienthal eit internasjonalt sentrum som arbeider for samarbeid mellom nasjonane rundt klosteret: Tyskland, Polen og ikkje så langt unna; Tsjekkia. Klosteret tilbaud overnatting for folk som kom forbi, også for to syklistar frå Noreg.

Neißeradweg sør for Kloster Marienthal er svært idyllisk, han går under store tre kloss ved elva Neiße. Vi fann oss ein benk der vi laga oss frokost. Med eitt dukka det opp to syklistar som kom nordover. "Sind Sie die Melheims?" høyrde vi. Det var Martin Wittram med kona Heidi som dukka opp. Martin Wittram har skrive mange sykkelforteljingar på internett. Heilt uventa var ikkje møtet, for vi visste at han skulle sykla nordover på Neißeradweg, altså i motsett retning i høve til oss. På ein måte var vi gamle kjende, for eg har lese alle sykkelforteljingane til Martin. I sykkelforteljinga, som Martin har skrive, vert møtet skildra slik:


Hinter einer Kurve stoßen wir unvermittelt auf eine Bank, wo im Halbschatten ein Radlerpaar es sich gemütlich gemacht und allerlei Utensilien zum Freiluftdinieren um sich gebreitet hat. "Ihr seid die Melheims" sagen wir. "Ja, ja, und ihr die Martin Wittrams" sagen die. Herzliche Begrüßung. "Hier gibt es nun gerade kein Bier" sagt Terje. Das ist am frühen Morgen eigentlich auch weniger schlimm. "Aber der Platz ist strategisch so günstig" sagt Turid. Nun wird erst mal fotografiert. Dann ein Blick auf die Karten, wo kommt ihr her und wie fahrt ihr weiter? So sind wir sofort in das angeregteste Gespräch vertieft, als ob wir uns schon lange kennen würden, was ja eigentlich auch stimmt. Denne forteljinga har Martin kalla Oder-Neiße-Radweg Han har til og med omsett sykkelforteljinga si til engelsk. Møtet vert skilda slik: But then behind a bend we hit on a bench, which is covered by odds and ends of a couple consuming its open-air-breakfast. "You are the Melheims!" we say "And you are the Martin Wittrams" they say and we heartily say welcome. Om du heller vil lesa forteljinga hans på engelsk, kan du klikka her. Adressa til Martin Wittrams sykkelside er http://www-public.tu-bs.de:8080/~wittram/reisen/index.html


Turid framfor rådhuset i Görlitz	Kloster Marienthal. Etter å ha overnatta i telt i fleire netter, søkjer Turid tilflukt i eit kloster. Ho bankar på klosterets port.	Møte mellom tursyklistar. Frå venstre: Heidi Wittram, Turid og Martin Wittram.


*Fjerde Kapittel* som fortel om ein gammaldags jernbane i full drift ved byen Zittau. Det er litt vanskeleg å koma inn i Tsjekkia, men til slutt syner det seg at vi ikkje treng pass ein gong. Så syklar vi atter inn i Tyskland og kjem fram til elva Elbe ved Bad Schandau. Grunnen til at eg har endra farge på forteljinga, er at eg rettar meg etter fargane i det tsjekkiske flagget.


Så sykla ekteparet Wittram nordover og vi mot sør. Vi lova at vi skulle stå i kontakt over internett. Wittrams hadde sagt at vi absolutt måtte ta ein tur inn i Johanneskyrkja då vi kom til Zittau. Kyrkja ,og ikkje minst taket, skulle vera eit meisterverk av arkitekten Schinkel. I Zittau synte det seg at kyrkja var stengd, sjølv om det var sundag morgon. Tårnet var ope, og der ovanfrå kunne vi sjå ned på taka i byen Zittau, og over grensa til Tsjekkia. I aust såg vi brunkollandskapet i Polen. I Zittau var det slutt med å sykla horisontalt langs elvar. For å koma vidare måtte vi trø godt i pedalane. Eg ville absolutt ta ein pause på stasjonen Bertsdorf, for her kunne vi oppleva noko som ikkje er vanleg lenger: Damplokomotiv på smale skjener, berre 75 cm mellom skjenene. Eit slikt tog ville eg fotografera, altså måtte eg venta på neste tog. Turid tok fram ei bok (ein av tre store romanar som ho hadde med) og let meg venta. Etter at toget var kome og køyrt vidare, sa Turid:" Dette er jo ein jernbane i regulær trafikk og ikkje noka museumsbane." Det hadde ho rett i. Takka vere DDR-regimet vart ein god del smalsporbanar ikkje lagde ned i 60-åra. I 70-åra vart dei erklærte for tekniske minnesmerke. Faren for nedleggjing av smalsporbanane ved Zittau vart likevel akutt i 80-åra. DDR, som hadde få energikjelder ,ville grava ut store mengder brunkol sør for Zittau, og då ville landskapet der smalsporbanen går, verta ofra. Brunkol, som var driftsmiddelet for banen såg altså ut til å ta livet av banen. Så kom omveltinga i DDR, og energisituasjonen i Aust-Tyskland vart betra. Die Zittauer Schmalspurbahnen eksisterer den dag i dag som eit nostalgisk minne frå kring sekelskiftet 18-hundre og 19-hundre. No fann vi ut at vi hadde lite pengar, altså måtte vi til ein større by, der vi kunne finna ein bankautomat. Vi kunne ikkje reisa inn i Tsjekkia utan pengar. Eit visakort ville vi ha vanskar med der i landet. Pengar fekk vi i Großschönau, og så sykla vi mot Varnsdorf i Tsjekkia, men trafikken på vegen med namnet Hauptstraße var så liten at vi ante uråd, og då vi kom fram til grensa, var ho stengd med ein stor port. Dermed måtte vi sykla attende same vegen vi var komne, til Herrenwalde der det var ein liten grenseovergang for fotgjengarar og syklistar. Der var det berre å sykla over, ingen ville sjå passa våre. På tsjekkisk side fann vi ei merka sykkelrute som vi følgde nordover, og til slutt stod vi berre nokre kilometer frå der vi hadde teke ut pengar i Tyskland. Ein hovudveg med sterk stigning førde oss vestetter til Krasna Lipa. I følgje sykkelkartet skulle det vera ein campingplass der, men det var det ikkje, så vi måtte ta inn på hotell. Det var heller ikkje heilt problemlaust. På eit hotell i byen var det ikkje plass, men der fekk vi høyra at det var eit anna hotell "halb Kilometer weiter". Den ordknappe opplysninga gjorde at vi tok feil veg ut frå Krasna Lipa, vi kom ut på landet, og Turid tok til å verta fortvila. Av ein fotgjengar fekk vi vita at det var eit hotell to kilometer vidare, og det stemte. I grunnen var det veldig bra at vi hadde teke inn på hotell, for om natta tok det til å lyna og regna heilt frykteleg. Neste morgon var det framleis lett regn då vi sykla attende til Krasna Lipa. Eg tok eit foto av torget og kyrkja som ragar opp rett bak husa. Vi var komne så langt sør i Europa at kyrkja er i rein barokkstil. Dette er Böhmen. På andre språk heiter det Bohemia og Bohëme, men det tsjekkiske namnet er heilt annleis. Der heiter det Cechy (Over C-en skal det vera eit spesielt teikn som eg ikkje får fram på dette programmet). Böhmen har namn etter ei keltisk folkestamme. Tsjekkarane har kalla området opp etter seg sjølve, og i dag har heile republikken dette namnet. Frå Krasna Lipa sykla vi rett vestover. Vi skulle ta ein sideveg, som er stengd for bilar, fram til grensa mot Tyskland. Eg hadde trudd at vi ville få ei bratt stigning, og så ville det gå bratt nedover mot grenseelva. Men slik var det ikkje. I sandsteinen hadde ei elv erodert ut ein trang dal som det gjekk ein asfaltert veg gjennom, og dette var ein veg utan biltrafikk! Over grensa til Tyskland sykla vi gjennom ein grenseovergang berre for syklistar og fotgjengarar. Heller ikkje her ville nokon sjå passa våre. På tysk side fekk vi ei bratt stigning opp til landsbyen Hinterhermsdorf. Langs vegen i landsbyen stod det eit hus som var bygd på ein spesiell måte. Umgebindehaus vert slike hus kalla. Opphavleg var husa opne i første etasje, for der stod vevstolen. Dei opne veggene gjorde at lufta rundt vevstolen ikkje vart så tørr, og vinden ville blåsa vekk fibrar som kunne vera helseskadelege. Seinare er det bygt vegger, og huset er heilt kledd inn, men dei store bjelkane viser tydeleg kvar vevverkstaden var i Umgebindehuset. Frå Hinterhermsdorf sykla vi utan å trø så mykje ned gjennom Kirnitzschtal, der bratte sandsteinsformasjonar utgjer dalsidene. Etter ei stund fekk vi følgje av dei mørkegule trikkane på Kirnitzschtalbahn. Til slutt sykla vi gjennom den vesle turistbyen Bad Schandau, og så stod vi ved elva Elbe og såg på hjuldamparar som kjempa seg oppover elva.


Tog på Zittauer Schmalspurbahn på stasjonen Bertsdorf	Torget i Krasna Lipa med barokk kyrkje i bakgrunnen
Umgebindehaus i Hinterhermsdorf.	Kirnitzschtalbahn

Del to


*Femte kapittel* som fortel om ein regnversdag som ikkje vert så ille som vi trudde. Vi kjem inn i Erzgebirge, der vi vert utfordra av bratte stigningar. Under ein imponerande jernbaneviadukt møter vi Gerald. Vi er no i den sentrale delen av Sachsen, og våpenet til Sachsen ser du til høgre. Fargane på forteljinga rettar seg etter heraldikken.


*Sjette kapittel* der Gerald fører oss på sykkelturar kring Chemnitz. Eit fjell syner seg å ikkje vera noko ekte fjell. I 30 gradar varme syklar Turid og eg mot Berlin. Vi kjem til byen Schildau, der dei tyska molbuane bur. Soga seier dei bar lys i sekker inn i rådhuset som ikkje hadde vindauge. Vi kjem fram til elva Elbe der vi finn att Elberadweg.


*Sjuande kapittel* har fargar som viser at vi ikkje lenger er i Sachsen. Vi syklar over Elbe og kjem til Wittenberg som er kjend som Luther-byen. Gjennom endelause alléar syklar vi til Potsdam, der vi finn noko som verkar norsk. Frå Potsdam er det berre 30 km til flyplassen, og dermed er sykkelturen over, men vi har mange gode minne.

Del to

Heimeside med fleire sykkelturar