Trikken i Trieste

I haustferien 2004 reiste Truls og Trine til Trieste. Aust i Italia like ved grensa mot Slovenia og Kroatia ligg den tidlegare romerske kolonien Tergeste.  Då Truls og Trine gjekk frå stasjonen til hotellet, såg Truls med eitt trikkeskjener i gata. 
"Sjå, Trine, trikk!" ropa han. Med øva auga såg han raskt at det var meterspor, og det var heller ikkje vanskeleg å sjå på dei blankslipte skjenene at her hadde det nettopp gått trikk. Trikkelinja, som stammar frå 1902, var altså ikkje lagd ned, og det var heller ikkje slik at trikken var innstilt utanom sommarsesongen.
 
 
 
 

Neste dag var det naturleg å ta ein tur med trikken, for han køyrer til ein stor turistattraksjon i karstlandskapet ovanfor Trieste. Det dei to turistane Trine og Truls ville sjå på, var ei kjempediger hole. Grotta gigante heiter hola. Dei kunne ikkje reisa med trikk heile vegen fram, men der trikken slutta, tok dei buss vidare. Heile reisa gjekk med ein vanleg bussbillett frå bybussane i Trieste. Trikkane har dører berre på ei side, og sidan trikkane ikkje vender, må dei reisande alltid gå av og på trikken på same side av sporet. Trikkane verka noko antikvariske og gav ein god nostalgisk smak med tresete. Ikkje alle trikkane i trafikk i Trieste har tresete. Trikkane stammar frå 1935 og 1942. Nett då trikken skulle til å køyra frå endestasjonen, kom det ei ung dame med sykkel. Ho hengde sykkelen opp på eit lite stativ framme på trikken før ho gjekk inn på trikken. Etter ein liten halvkilometer gjennom gatene i Trieste, kom Trine og Truls til staden der trikken skulle forvandlast til fløybane. Slik er altså metoden trikken i Trieste brukar for å greie den bratte strekninga oppetter åsen over den italienske hamnebyen. Trikken køyrde inn framfor eit merkeleg lokomotiv. Den spesielle pensen fungerte slik at dei dei to skjenene vart flytta til sides (Schleppweiche), og trikken køyrde varsamt ned framfor lokomotivet, som eigentleg ikkje var noko lokomotiv, men ei vogn som det var festa ein slepekabel til. Bak trikken gjekk no fløybanelokomotivet. Kabelen trekte trikk og lokomotiv oppetter åsen. Stigninga er på heile 260 promille! Fordi trikken har vanlege trikkehjul med flensar på innsida av hjula, er det ikkje råd å bruka pensar som ikkje rører på seg, slik Fløybanen har. Rett før den staden trikken oppover skal møta trikken nedover, er det bygd inn ein pens (Schleppweiche). Truls meinte at dei brukar så kompliserte pensar på fløybanen i Trieste, fordi hjula på kabellokomotiva har flensar på båe sider. Det er for å hindra avsporing. Truls tok seg ikkje tid til å sjå etter om hjula på fløybanelokomotiva har slike hjul, og det irriterte han i lang tid etterpå. Etter møtestaden for dei to trikkane går sporet ikkje saman att. Her er det dobbeltspor, som i grunnen ikkje er noko dobbeltspor, for aldri kan to trikkar møtast på denne strekninga, og derfor ligg dei to spora veldig tett saman. Under dei to fløybaneloka er slepekabelen plassert midt under, og hadde det vore berre eitt spor ovanfor møtestaden, ville dei to kablane ha kome borti kvarandre. Ein føremon er det med å ha kabelen midt i sporet; nedanfor møtestaden kan kabelen på dei to lokomotiva bruka dei same glidehjula mellom skjenene.

Der fløybanestrekninga sluttar, går kabelen ned i eit hol mellom skjenene. Hjula og motorane for kabeldrifta er plasserte under spora. Trikken kan altså køyra vidare for eiga kraft utan kompliserte sporarrangement for å sleppa konfliktar med slepekabelen. Trikkeføraren, som sat og las avisa medan trikken med Trine og Truls vart skubba oppover av fløybanelokomotivet, la bort lesestoffet og kopla inn trikkemotorane. Ferda gjekk vidare oppetter åsen, der kvite kalkfjell stakk fram mellom det grøne i naturen. Ved stasjonen Conconello er det kryssingsspor, og der stod trikken nedover og venta på trikken med dei to turistane i . Eit par haldeplassar til, og Truls og Trine var ved Obelisco, der det sjølvsagt står ein obelisk. Han vart reist i 1830 då ein veg mellom Wien og kysten ved Trieste vart opna. Vegskiltet på den moderne vegen, som går parallelt med trikken, syner at no var trikken komen til Opicina, men Truls la merke til at det stod to skilt, på det andre stod det Opcina. Det skal vera ein hake over c-en, men det er ikkje han som skriv i stand til å skriva på datamaskinen. Trine og Truls var altså inne i eit tospråkleg område. Her støyter romansk språk saman med slavisk språk. Grensa til Slovenia er berre 7 km unna. Obelisco er ein fin stad å gå av trikken på, og her gjekk den unge dama med sykkelen av. Trikken hadde klatra mange meter opp i åsen og var no på 343 meter over havet, og det er den høgaste stoppestaden på banen.  Sykkelheisen Trampe i Trondheim er ikkje så effektiv med transport av syklar som det trikken i Trieste er. Frå stoppestaden Obelisco er det flott utsyn over Adriaterhavet ved Trieste. På grunn av mykje dis var ikkje utsynet så godt då Trine og Truls var her, og dei vart sitjande på trikken, som køyrde eit par kilometer vidare innover i landet, til sentrum av byen Opicina. Då hadde dei køyrt 5,2 trikkekilometer frå sentrum av Trieste. Frå Opicina reiste dei to turistane Truls og Trine vidare til Grotta gigante med buss.

På veg attende til Trieste med trikk kunne Truls observera andre interessante ting langs trikkesporet. Rett ovanfor den bratte fløybanestrekninga ligg det eit sidespor som kunne fanga opp ein trikk i tilfelle bremsene skulle svikta. Først når trikken på veg nedover har stansa heilt, vert pensen lagt om, og trikken kan køyra fram til det ventande fløybanelokomotivet. I 1902, same året som banen vart opna, var det ei stor ulykke her. Ein trikk kunne ikkje bremsa, og raste nedover den bratte strekninga. På den tida vart det bruka  tannhjulsteknikk på den bratte strekninga. Også den gongen måtte trikkane ha hjelp av eigne lokomotiv, som då var utstyrte med tannhjul og ikkje fløybanekabel. Trikken til Opicina vart opphaveleg bygd av eit austerriks firma, for på den tida høyrde Trieste til Austerrike. Trieste var faktisk hamnebyen til Wien. I 1928 vart trikkelinja bygd om til kabeldrift istadenfor tannstangdrift. Då Trine og Truls var komne trygt ned fløybanestrekninga, køyrde dei vidare gjennom Trieste med trikken til endestasjonen på piazza Oberdan.
 
 
 

HEIMESIDE